Lisy indyjskie
Piaskoworuda sierść i czarno zakończony ogon to charakterystyczne cechy lisa indyjskiego, który zasiedla południowe rejony Himalajów w Nepalu, Indiach oraz Bangladeszu. Występuje na stepach, w lasach i zaroślach cierniowych do wysokości 1350 m. Na wyżej położonych obszarach żyje tybetański lis piaskowy. Zasiedla on płaskowyże Nepalu, Tybetu i Mongolii położone od 4500 do 4800 m n.p.m. Ostatnim gatunkiem jest korsak. Bardzo mało wiadomo o tym zwierzęciu. Lis ten zasiedla południowo-wschodnie rejony byłego ZSSR, Mongolię, północny Afganistan i Mandżurię. [czytaj dalej]
Lis polarny
Lis polarny, czyli piesiec, występuje w tundrze północnej Azji i Ameryki Północnej. Posiada bardzo gęste futro. Znane są dwie formy lisa polarnego – forma biała jest szarobrązowa latem, a w zimie śnieżnobiała, natomiast forma błękitna jest szarobiała w zimie i w lecie. Liczebność lisów polarnych zależy od obfitości pokarmu, czyli liczby lemingów i norników. Liczba tych drobnych gryzoni zmienia się w zależności od dostępu pokarmu, którym się żywią. Gdy jest dużo lemingów, wzrasta liczebność lisów polarnych, gdyż w sprzyjających warunkach rodzą one więcej potomstwa. W jednej norze można znaleźć wtedy nawet 14 młodych. W kiepskich latach rozrodczość lisów maleje, rodzi się mniej młodych, a wiele dojrzałych, ale jeszcze młodych samic z poprzednich miotów woli wtedy pomagać matce w wychowywaniu jej nowego potomstwa niż rodzić własne młode i ryzykować ich utratę z braku pokarmu. [czytaj dalej]
Lisy Ameryki Pofudniowej
W Ameryce Południowej występuje siedem gatunków lisów. Gatunki te wyglądają jak krzyżówki lisów z psami, stąd też często nazywa sieje po prostu psami. Mają one długie, delikatne pyski, a ich sierść jest ogólnie szara. Uszy są duże i stojące. Gatunki te zamieszkują różnego typu środowiska. Żyją na krzaczastych stepach, w lasoste-pach i widnych lasach, występują też na terenach pustynnych i półpustynnych. Większość z nich tworzy lokalne podgatunki. Bardzo ciekawym gatunkiem jest lis o krótkich uszach i kocim chodzie. Zwierzę to występuje w dorzeczu Orinoko i w Amazonii. Posiada niezwykle długie zęby, a jego głównym pożywieniem są małe ssaki. Innym ciekawym przedstawicielem południowoamerykańskich psowatych jest szaro ubarwiony lis krabojad. Zamieszkuje on Kolumbię, Wenezuelę, północną Argentynę i Paragwaj. Występuje w siedmiu podgatunkach. Oprócz krabów, które są jego głównym pożywieniem, lis ten zjada również krewetki, gryzonie, owady i owoce. Czasami, co jest niezwykłym zachowaniem u lisów, osobniki tego gatunku [czytaj dalej]
Otocjony
Otocjony spotyka się na terenach od południowej Afryki, a także we wschodniej Afryce od Etiopii po Tanzanię. Żywią się one owadami, a ich szczególnie duże uszy pomagają im lokalizować w podziemnych tunelach owady, takie jak szarań-czaki i termity. Otocjony podążają śladem szarańczy i zjadają te owady, gdy sieją one spustoszenie. Lisy te wykorzystują swe uszy do komunikowania się ze sobą. Ponieważ ich małżowiny uszne są w środku białe a na obrzeżach ciemne, są przez to dobrymi sygnalizatorami. Otocjony są zwierzętami monogamicznymi, a samiec i samica mają wspólne terytorium. [czytaj dalej]
Pokarm i polowanie
Większość gatunków lisów właściwych, tak jak lis rudy, żywi się rozmaitym pokarmem. Ich głównym pokarmem są norniki i myszy, jaja i pisklęta ptaków, rzadziej dorosłe ptaki prowadzące naziemny tryb życia. Ważnym składnikiem diety w latach nie obfitujących w gryzonie są dżdżownice. Jesienią lisy zjadają dużo owoców. Lisy rude wolą zjadać norniki niż myszy polne, ale w okresach głodu zjadają wszystko -widziano je nawet łowiące ryby. Niektóre gatunki lisów mają bardzo wyszukane menu: krabojady na brzegach morza zbierają kraby i krewetki, a otocjony żywią się głównie owadami. Pokarmem wielu lisów zamieszkujących obszary pustynne są węże i jaszczurki, a także rozmaite bezkręgowce. Lisy polarne na Alasce patrolują brzegi, na których rozmnażają się foki, zjadają łożyska oraz padłe zwierzęta. Lisy polują zazwyczaj pojedynczo. Robią to najczęściej ukradkiem w nocy, gdyż jest to najlepsza metoda polowania na małe ssaki. Słuch lisa jest bardzo wyostrzony, a jego reakcje na bodźce słuchowe z otoczenia bardzo szybkie. Lisy [czytaj dalej]
Życie rodzinne
Lisice dojrzewają płciowo w dziewiątym miesiącu życia, ale młode samice lisa rudego i lisa polarnego w pierwszym roku życia pozostają zwykle przy matce, pomagają jej wychowywać następny miot. W typowej grupie może żyć ze sobą nawet pięć dorosłych lisów – dorosły samiec, dorosła samica i jej córki. Szczenięta rodzą się ślepe i niedołężne w podziemnych norach. Przez miesiąc karmione są mlekiem matki. Z czasem zaczynają wychodzić z nory i urządzać zabawy i krótkie wycieczki w jej najbliższym sąsiedztwie. W czasie tych zabaw gonią się i przewracają, walczą na niby, chwytają ząbkami za uszy i szyje. Gdy nora lęgowa zostanie zdominowana przez głośne potomstwo, lisica i jej pomocnice zaczynają sypiać w innej norze w pobliżu, odwiedzając potomstwo tylko po to, aby je nakarmić mlekiem lub zwrócić zawartość wypełnionego zdobyczą żołądka. Młode lisy rude przestają ssać w dziewiątym tygodniu życia, a po czternastu tygodniach usamodzielniają się. U niektórych gatunków lisów przebieg cyklu rozrodczego jest nieco inny. [czytaj dalej]
Specjalne przystosowania
Lisy potrafią żyć w wielu bardzo niegościnnych środowiskach. Lisy polarne są tak dobrze przystosowane do życia w chłodnym klimacie, że wytrzymują temperatury dochodzące do -70°C. Chociaż futro lisa polarnego jest wyjątkowo gęste i ciepłe, to wydaje się, że nie jest to główna cecha umożliwiająca mu przeżycie w Arktyce, gdyż lis rudy również dobrze znosi niskie temperatury. Cechą tą jest wielkość ciała. Lisy rude, które są większymi zwierzętami potrzebują większej ilości pożywienia, o które trudno w warunkach arktycznej zimy. Lis polarny, jako zwierzę o mniejszych rozmiarach ciała, ma mniejsze wymagania pokarmowe i stąd może przeżyć na zaśnieżonych równinach dalekiej północy. Zamieszkujący gorące pustynie fenek, również ma gęste i grube futro. Tak jak wszystkie psowate, zwierzę to nie posiada gruczołów potowych, dzięki którym mogłoby schładzać ciało. Fenki wykształciły więc behawioralne przystosowania do przetrwania w gorącym klimacie. W ciągu dnia wtulone w swoje futro przebywają w podziemnych norach. W nocy, [czytaj dalej]
Lisy w miastach
Liczebność populacji lisa rudego w Wielkiej Brytanii jest tak duża, że część osobników przeniosła się do miast. W tym środowisku spotyka się lisie nory w opuszczonych piwnicach, obserwuje się lisy żerujące na śmietnikach i wychowujące swoje młode wśród wraków samochodów na składowiskach złomu. Opanowywanie miast przez lisy obserwuje się również w innych częściach Europy, nawet tak uprzemysłowionych, jak Zagłębie Saary czy Ruhry w Niemczech. Zadziwiające w tym jest to, że lisy były w stanie znaleźć sobie środowisko do życia w samym sercu siedzib ich najgroźniejszego prześladowcy, jakim jest człowiek! [czytaj dalej]
Lisy i człowiek
Ze względu na futro lisy od dawien dawna były obiektem polowań. W dzisiejszych czasach zapotrzebowanie na skóry lisie nadal jest bardzo duże. W latach 1977-78 w samej tylko Ameryce Północnej pozyskano 388643 lisów rudych, 264957 lisów wirginijskich i 37494 lisów arktycznych. Uważa się, iż w 1978 roku wyeksportowano około miliona skór szarych lisów argentyńskich. W wielu rozwiniętych państwach licencje na odstrzał i sezony ochronne w jakiś sposób chronią lisy, ale w pozostałych krajach poluje się na nie w sposób całkowicie niekontrolowany. W Afryce w wyniku polowań zdziesiątkowano populacje fenków. Kilka gatunków amerykańskich lisów to zwierzęta wpisane na listę zwierząt zagrożonych wyginięciem. Lisy są prześladowane przez farmerów na całym świecie. Stosują oni różne środki, często bardzo drastyczne, takie jak na przykład wykładanie trucizny lub rozkopywanie nor z młodymi i zabijanie ich. W niektórych krajach, takich jak na przykład Wielka Brytania, Irlandia, Stany Zjednoczone i Australia oraz wielu innych, popularną rozrywką [czytaj dalej]
Lisy i wścieklizna
Żadna inna grupa zwierząt nie zapada tak łatwo na wściekliznę jak lisy, a choroba w bardzo szybkim tempie rozprzestrzenia się w obrębie populacji. Na terenach, gdzie liczebność lisów jest duża, wścieklizna może uśmiercić wszystkie lisy i przenieść się na psy, inne ssaki i ludzi. W obawie przed wścieklizną w wielu rejonach Europy w sposób oficjalny zabijano gazem lisy, aż do tego stopnia, że stały się one tam bardzo rzadkie. Jednakże metoda ta nie przyniosła pożądanych efektów, gdyż mimo gazowania natrafiano na martwe, zarażone wścieklizną lisy. W Szwajcarii zoologowie zalecili wdrożenie programu podawania szczepionki przeciwko wściekliźnie, która znajdowałaby się w mięsie wykładanym na polach i w lasach. Po 30 latach od jego rozpoczęcia w kraju tym w zasadzie nie notuje się przypadków wścieklizny. Podobną metodę zaczęto stosować również w Polsce. [czytaj dalej]