Wilki - Lisy

Wilki

admin — Thu, 18 Feb 2010 09:28:16 +0000

Z powodu swojej inteligencji, pomysłowości i zdolności przystosowawczych, wilki mają chyba najbardziej zróżnicowane środowisko naturalne ze wszystkich żyjących ssaków. Wilki szare były kiedyś rozpowszechnione na całej północnej półkuli, zasiedlając ogromną ilość przeróżnych miejsc od nizinnych pól i lasów, po surowe tereny górskie, jałowe półpustynie i lodowatą arktyczną tundrę. Żeby przeżyć w tak zróżnicowanych warunkach, nauczyły się polować na wszelką dostępną zwierzynę od myszy i owadów, po potężne bizony, łosie i woły piżmowe. Rzadko który drapieżnik mógłby się z nimi równać, jednak sposób ich życia miał jedną podstawową wadę stawiał je w bezpośredniej konkurencji z człowiekiem. I na większości zamieszkałych przez siebie obszarów, wilki tę nierówną walkę przegrały.
Do dzisiaj przetrwały 2 gatunki wilków. Wilk czerwony, rozpowszechniony kiedyś na terenie obecnych południowych Stanów Zjednoczonych, jest obecnie niesłychanie rzadki prawdopodobnie nie występuje już na wolności. W przeciwieństwie do niego, wilk szary żyje na obszarach Kanady, Alaski, Europy Wschodniej, Skandynawii, Rosji, Środkowego Wschodu, Azji Centralnej i Syberii. Jednakże jego populacja jest na większości tych terenów bardzo nieliczna. Rozróżniamy kilka ras wilka szarego. Należą do nich m. in.: wilk arktyczny, wilk leśny, występujący w centralnej Azji wilk stepowy, oraz zwykły wilk szary, na którego ciągle jeszcze można się natknąć w lasach i górach Europy Wschodniej i Skandynawii. Wilk stepowy jest smukły i ma bledszą sierść od wilków amerykańskich i europejskich, które są szare. Wilk arktyczny jest większy od pozostałych i ma grubą, białą sierść.

Stado wilków składa się przeważnie z bliższych i dalszych członków jednej rodziny i rzadko przekracza liczbę 20 osobników. Zazwyczaj znajduje się w nim od 6 do 8 dorosłych, dowodzonych przez parę przewodników basiora i waderę. Zwykle jest to jedyna para w grupie, która
rozmnaża się. Pozostałe dorosłe osobniki są najczęściej ich w pełni dojrzałym, ale nie posiadającym własnego terytorium potomstwem z poprzednich lat. Wilki są zwierzętami stadnymi, z silnym instynktem współdziałania, określonym przez wysoce rozwinięte poczucie hierarchii. Para przewodników stoi najwyżej w tej hierarchii, z niewielką dominacją samca, a reszta odnosi się do nich z zachowaniem ścisłego porządku, obowiązującego w stadzie. Jeżeli jednego z pary przewodników zabraknie, któryś z wilków zajmuje jego miejsce. Ale chociaż istnieje konkurencja w drodze na „szczyt”, to raczej nie dochodzi do ostrych walk w obrębie stada. W walce można zadać rany, i w ten sposób pozbawić się cennego sprzymierzeńca w czasie polowań, dlatego też wszelkie konfrontacje mają charakter ściśle symboliczny. Każdy osobnik zna swoje miejsce w stadzie, jednak tylko do pewnego stopnia. Wilki systematycznie oddają się pewnym grupowym rytuałom, częściowo mającym na celu ugruntowanie istniejącego status quo, częściowo sprawdzającym aktualność obowiązującego porządku. Czasami dochodzi do „przetasowań” i degradacji jakiegoś wilka, na korzyść innego, który wchodzi na jego miejsce. Pozycja zdetronizowanego wilka może stać się do tego stopnia zła, że zmuszony on będzie do opuszczenia grupy.

Terytorium

admin — Wed, 17 Feb 2010 09:32:27 +0000

Najmłodsze, stojące najniżej w rankingu wilki, które nie mają nic do stracenia, także mogą odejść od grupy i udać się w dzicz, w nadziei znalezienia towarzyszy, z którymi będą mogły utworzyć własne stado. Takimi „samotnymi wilkami” są zazwyczaj młode samce, często operujące na ogromnych obszarach.
Samotny wilk stąpa bardzo ostrożnie, unikając terytoriów innych wilków, i zachowuje się cicho, ponieważ konfrontacja z innym stadem mogłaby skończyć się dla niego fatalnie. Chociaż wilki rzadko walczą między sobą w stadzie, to nie zawahają się przed zaatakowaniem i zabiciem intruza. Ale nawet jeżeli samotnikowi uda się uniknąć spotkania z innymi wilkami, może zostać zastrzelony podczas próby upolowania owcy lub innego zwierzęcia domowego.
Podczas jesieni i zimy grupa wilków przyjmuje koczowniczy tryb życia i przemieszcza się po rozleglejszym niż zwykle obszarze. W lasach, które obfitują w zwierzynę łowną, obszar ten może być dosyć ściśle określony i stosunkowo nieduży, ok. 100 km2. Jednak tam gdzie żer jest niewielki, obszar ten może być ponad 10 razy większy. Wilki, polujące w arktycznej tundrze na renifery, wędrują wzdłuż corocznej trasy migracyjnej swoich ofiar. W rzeczywistości, każde stado reniferów może mieć swoją „prywatną” grupę wilków, która podążając ich śladem, przemierza ogromne ilości obszarów. Jedna z takich grup, obserwowana na Alasce, pokonała w sześć tygodni ponad 1100 km, na łącznym obszarze ok. 13 000 km2.

Znaczenie terenu

admin — Tue, 16 Feb 2010 09:35:32 +0000

Grupa nie jest w stanie zachować wyłącznych praw do tak ogromnego terenu, jednak wilki leśne, operujące na niedużym obszarze, uważają je za swoje prywatne terytorium. Wilki znaczą zapachem wyróżnione miejsca swego terenu -w podobny sposób do tego, w jaki psy domowe , obchodzą się z latarniami – zwracając szczególną uwagę na obszary graniczne. Dla wilków z sąsiedztwa jest to nieomylny znak cudzej własności, i tylko na własne ryzyko mogą one zignorować go (bądź zastąpić własnym zapachem).
Oprócz znaczenia terenu zapachem, wilki mają jeszcze inny sposób komunikowania się – wycie. Spotkanie się dwóch obcych grup jest potencjalnym zagrożeniem dla obydwu stron, dlatego w interesie każdej z nich jest poinformowanie drugiej o swojej obecności. Jeden z wilków rozpoczyna wycie, a reszta chóralnie podejmuje temat. Odnosi się wrażenie jakby sprawiało im to przyjemność i miało dla nich charakter terapeutyczny. W czasie marszu wycie pozwala wilkom utrzymać kontakt między sobą, w miarę jak przemieszczają się w gęstwinie lasu. Zwykle kiedy jedna grupa zaczyna wyć, każda inna, znajdująca się w zasięgu głosu, odpowiada tym samym, wytwarzając w ten sposób przeraźliwą kakofonię. Czasami jednak, ze zrozumiałych względów, sąsiednia grupa nie odzywa się. Ma to miejsce na przykład wtedy, kiedy jest ona dużo mniejsza od pierwszej. Wilki z takiej grupy wolą raczej po cichu czmychnąć, niż głośno obwieszczać swoją słabość. Z tego samego powodu samotny wilk nigdy nie wyje.
Grupa wilków może także zachowywać ciszę z odwrotnych powodów – chęci skutecznego zaczajenia się na przeciwnika. Takie napaści są całkiem częste na obszarach, gdzie niełatwo znaleźć wolne terytorium.

Rozmnażanie

admin — Mon, 15 Feb 2010 09:40:59 +0000

Późną wiosną grupa zmienia zachowanie. Zamiast wędrować, koczując po całym swoim terytorium, zaczyna operować z jednego, ustalonego miejsca – gniazda. Wybór gniazda, gdzie poczęte będą młode, należy do ciężarnej wilczycy, zazwyczaj tej stojącej najwyżej w hierarchii stada, która została poprzedniej zimy zapłodniona przez samca-przewodnika. (Wilki zazwyczaj pozostają z tym samym partnerem przez całe życie). Po siedmiotygodniowej ciąży, wilczyca rodzi 4 do 7 ślepych, bezradnych szczeniąt. Przez pierwsze trzy tygodnie po porodzie prawie nie opuszcza ona kryjówki, w kwestii zdobywania pożywienia, zdając się w pełni na partnera.
Młode wilczki po raz pierwszy wychodzą z kryjówki kiedy mają trzy tygodnie.
Żeby oduczyć młode wilczki karmienia piersią, dorosłe wilki przynoszą im świeże mięso, czasami też zwracają własne pożywienie. Rodzice pozwalają młodym walczyć między sobą o przyniesione jedzenie, zachęcając je w ten sposób do konkurencji.
Inne wilki mogą niekiedy przejmować opiekę nad małymi, kiedy matka sama udaje się na polowanie.
Po dwóch, trzech miesiącach, kiedy małe mogą już podążać za stadem, grupa opuszcza gniazdo. Szczenięta pozostaną z rodzicami przez kilka lat, ucząc się od nich sztuki polowania, jednak później zmuszone będą odejść, celem założenia własnego stada.

Polowanie

admin — Sun, 14 Feb 2010 09:45:37 +0000

Wilki nie są wybredne – mogą zjeść wszystko, co zdołają upolować. W czasie letnim mogą to byćptaki, żaby, chrząszcze, a nawet osobliwa mieszanka owoców i porostów. Zadowala ich również padlina, i w przeszłości złą reputację zawdzięczały swojemu zwyczajowi obdzierania z mięsa ludzkich zwłok. Zwykle jednak wolą zapolować na największą z możliwych zdobyczy. Jest ona najlepszą rekompensatą za energię włożoną w jej zdobycie. Dla samotnego wilka będzie to mała sarna lub owca, dla stada – im większa zdobycz, tym lepiej.
Polując w grupie wilki mogą nawet położyć dorosłego łosia ważącego ponad 500 kg – dziesięć razy tyle ile duży wilk. Schwytanie tak ogromnej zdobyczy wymaga siły, determinacji i współpracy. Silne więzy łączące stado procentują w trakcie wspólnego osaczania i powalania ofiary.
Wilki polują przy pomocy swego nosa, węsząc powietrze w poszukiwaniu śladu zdobyczy. Kiedy wilki złapią zapach, zatrzymują się, unoszą w górę łby i – delektując się aromatem – w podnieceniu kręcą ogonami, kierując pyski w kierunku źródła zapachu. Ich następny krok zależy od rodzaju terenu. Jeżeli jest to teren otwarty, wilki natychmiast przystępują do ataku. W lesie, gdzie istnieje szansa żeby podejść bliżej, nie będąc odkrytym – grupa podkrada się do ofiary. Robi to cicho, w jednym rzędzie, mając nadzieję, że uda jej się urządzić skuteczną zasadzkę.
Jeżeli łupem ma paść samotne zwierzę – na przykład łoś – szanse powodzenia są duże. Jednak przeważnie ofierze udaje się zwietrzyć wilki i przygotować się do obrony. Duże zwierzę może stanąć do walki i odganiać napastników kopytami. W takim wypadku wilki przeważnie wycofują się i wyruszają na poszukiwanie innej zdobyczy. Jeżeli ofiara ucieka, stado rzuca się w pogoń, jednak jeżeli nie przyniesie ona natychmiastowego rezultatu, wilki rezygnują. Nie ma sensu marnowanie bezcennej energii.

Dobór naturalny

admin — Sat, 13 Feb 2010 09:45:58 +0000

Dorosłe, silne zwierzęta zwykle nie muszą obawiać się wilków. Grupa wybiera sobie bardzo młode lub stare, ewentualnie ułomne albo chore osobniki, ponieważ są one łatwiejsze do upolowania. Jest to oczywiste na przykład wtedy gdy grupa atakuje stado reniferów czy wołów piżmowych. Napada ona na maruderów, wybierając tych najbardziej słabowitych. Z tego powodu nękane przez wilki stada są faktycznie tych, które są całkowicie bezpieczne. Wilki atakując starają się wywołać panikę, w celu rozproszenia stada i oddzielenia od niego najłatwiejszej zdobyczy. Jeżeli stadu uda się przegrupować, wilki mogą nic nie wskórać, gdyż dorosłe osobniki będą bronić swoich młodych przy pomocy kopyt i rogów. Jeżeli jednak w atakowanym stadzie są osobniki chore lub bardzo młode, wilki mogą pozostać, czekając na dogodną okazję.

Praca w zespole

admin — Thu, 11 Feb 2010 09:49:10 +0000

Wilki mogą zwiększyć swoje szanse pracując zespołowo. Dwa albo trzy z nich czają się w ukryciu, podczas gdy reszta rzuca się na ofiary i zagania je w kierunku pułapki. W zasadzce niektóre z silniejszych osobników nękanego stada mogą wpaść w panikę i uciec. Wtedy jeden z wilków chwyta ofiarę, inny przybiega do niego z pomocą zdrowsze od i razem powalają kopiącą i szamoczącą się zdobycz. Naczelny wilk zwykle posila się pierwszy, przełykając duże kęsy mięsa, w efekcie czego po posiłku jest cały umazany we krwi. Jego podwładni przymilając się do niego czekają na swoją kolej. Jeżeli nie wszystko zostanie zjedzone, wilki zakopują resztki na później, albo po prostu zostawiają je, idą się umyć do pobliskiego strumienia, i po drzemce wracają do posiłku. Jeżeli w gnieździe czekają szczenięta i opiekujące się nimi matki, wilki niosą im mięso w swoich pyskach lub brzuchach.
Wilk podczas jednego posiedzenia może zjeść do 10 kg mięsa, co często robi, obgryzając do końca kości, a nawet zjadając sierść i futro mniejszych zwierząt. Mógł on nie mieć nic w ustach przez ostatnie kilka dni, ponieważ 90% polowań kończy się niepowodzeniem. Wilki muszą maksymalnie korzystać ze swojego sukcesu, jeżeli mają przetrwać w surowych warunkach swojego otoczenia.

Lisy

admin — Sat, 16 Jan 2010 14:02:07 +0000

Lisy są zwierzętami krótkowiecznymi gdyż w naturze są narażone na mnóstwo niebezpieczeństw. Jednak liczebność wielu gatunków wzrasta. Wskazuje to na wielkie zdolności przystosowawcze tej grupy ssaków do życia w ciągle zmieniającym się środowisku.
Lisy zawsze były bardzo mobilną grupą zwierząt. Spotyka się je na obszarach miejskich i w wielu środowiskach o charakterze naturalnym. Ssaki te należą do rodziny psowatych w rzędzie drapieżnych. Opisano dwadzieścia jeden gatunków lisów.

Lis rudy

admin — Fri, 15 Jan 2010 14:06:04 +0000

Lis rudy jest najlepiej znanym gatunkiem spośród wszystkich lisów występujących na Ziemi, jego sierść jest ruda i ma on typowo lisi wygląd, jest też przedstawicielem grupy lisów właściwych. Lisy rude rozprzestrzeniły się na dużych obszarach. Występują w tundrze blisko koła polarnego, są przystosowane do życia na terenie europejskich miast lub na stepach i pustyniach Azji i Ameryki. Lisy te są znane wszystkim ze względu na kolor swojej sierści. Maść i rysunek sierści może być bardzo zmienny – spotykane są osobniki jasnorude, ciemnorude, o brzuchu jasnym lub czarnym, koniec ogona jest często biały. Wyróżnia się 48 podgatunków lisa rudego, a lisy należące do różnych lokalnych populacji mogą mieć różną maść, nawet srebrzystą. Lisa rudego można spotkać na półkuli północnej od koła polarnego po północną Afrykę i południe USA. Występuje on w wielu środowiskach, także w miastach. Lisy rude z różnych rejonów mogą różnić się wyglądem.
Do grupy lisów właściwych zaliczane są również trzy inne, wyłącznie amerykańskie gatunki: Vulpes macrotis, Vulpes velox i Vulpes cinereo-argenteus. Vulpes velox zasiedla północne rejony Stanów Zjednoczonych i południe Kanady. Biega bardzo szybko, zjada drobne gryzonie i owady, czasami plądruje naziemne gniazda ptaków. Dieta jego kuzyna Vulpesa macrotisa jest podobna. Rejonem występowania tego gatunku są południowe obszary Stanów Zjednoczonych i Meksyk. Obydwa gatunki mają stosunkowo duże uszy i rodzą młode w wykopanych przez siebie w piaszczystej glebie lub zajętych po pieskach preriowych norach. Trzeci amerykański gatunek – Vulpes cinereo-argenteus – jest nazywany lisem wirginijskim. Gatunek ten można spotkać na obszarze od Stanów Zjednoczonych aż po Wenezuelę. Jest także nazywany lisem drzewnym, gdyż przedstawicieli tego gatunku lisów widuje się często, gdy śpią na drzewach lub stertach gałęzi.

Lisy afrykańskie

admin — Thu, 14 Jan 2010 14:14:21 +0000

Afryka jest ojczyzną kilku gatunków lisów. Jeden z nich, kama, zamieszkuje półpustynne obszary południowej Afryki, Zimbabwe i Angoli. Często można go spotkać na sawannach, ale lubi również kamieniste pustynie. Lis blady jest małym, wielkouchym lisem z północnej Afryki. Występuje na suchej sawannie na obszarze od Morza Czerwonego aż po Ocean Atlantycki.
Innym gatunkiem lisa, który zamieszkuje północną Afrykę jest fenek. Zasięg występowania tego gatunku obejmuje Saharę aż po Synaj i Bliski Wschód. Fenek zwany jest też lisem pustynnym. Lisy te mogą całymi tygodniami nie pić wody i dzięki temu przeżyć w skrajnych warunkach pustyni. W wyniku polowań liczebność tego gatunku zmniejszyła się w wielu miejscach.
Lis piaskowy, czyli lis Ruepella, również występuje na pustynnych terenach północnej Afryki, ale jego zasięg występowania jest szerszy. Lisy piaskowe występują też na Półwyspie Arabskim, w Iranie, Afganistanie i Pakistanie. Ssaki te preferują skaliste pustynie, które są omijane przez inne gatunki lisów. Pomimo to zasięg geograficzny tego gatunku nakłada się w północnej Afryce na zasięg lisa rudego, fenka i lisa bladego w Etiopii i Somalii oraz lisa Blandforda w Afganistanie.
Ten ostatni jest jednym z czterech gatunków lisów właściwych występujących tylko na terenie Azji. Gatunek ten zamieszkuje górzyste rejony Iranu, Afganistanu, Pakistanu i południowy Turkiestan. Jego sierść jest ogólnie piaskowego koloru, na grzbiecie ma on jednak ciemną pręgę i brązowy podbródek.